پرش به محتوای اصلی
07/23/2019 - سه شنبه 1 مرداد 1398

وزیری، علینقی (مهر 1266 ـ 18 شهریور 1358)

1396/12/29 132 هنرمندان و نام آوران rating
موسیقیدان، استاد و نویـسنده. او در تهـران متولـد شد. مادرش بیبی خانم استرآبادی، نویسنده و بنیانگذار اولین دبستان دخترانه و بـرادرش حـسینعلی وزیری نقاشی چیره دست و از شاگردان کمال الملک بود. 

او در چهارده سالگی در پی حضور در اردوی نظامی قزاق استرآباد نواختن شیپور و فرمانهای نظامی را از سلیمان خان ارمنی آموخت.

موسیقیدان، استاد و نویـسنده. او در تهـران متولـد شد. مادرش بیبی خانم استرآبادی، نویسنده و بنیانگذار اولین دبستان دخترانه و بـرادرش حـسینعلی وزیری نقاشی چیره دست و از شاگردان کمال الملک بود. 

او در چهارده سالگی در پی حضور در اردوی نظامی قزاق استرآباد نواختن شیپور و فرمانهای نظامی را از سلیمان خان ارمنی آموخت. پس از بازگشت به تهـران اولـین مـشق موسـیقی را نـزد حـسینعلی قزلایاغ با ساز تار فرا گرفت. او پیش از سفر به اروپا نت خـوانی را از یاورآقـاخـان افـسر موزیـک، و مباحث تئوری و هارمونی و نواختن ارگ را نزد »پرژو« کشیش فرانسوی مدرسه سنلویی آموخت . در سال 1297 با کمک مصطفی قلی بیات به فرانسه رفت و سه سال در آموزشگاه عالی موسـیقی پـاریس به یادگیری علم هماهنگی و آواز پرداخت و در هنرسـتان موسـیقی بـرلن (هوقـشول )، دوره هـدایت ارکستر را گذراند. علینقی وزیری به دلیل ساخت قطعات نظامی به »کلنل« مشهور بود. 

وی پس از بازگشت به ایران در اسفند سال 1302، در جهت اعتلای موسیقی ایران »مدرسه موسیقی «، »کلوپ موزیکال « (1303)، »مدرسه صنایع مستظرفه رشـت« بـا مـدیریت ابوالحـسن صـبا (1308) و »ارکستر نوین رادیو« را تأسیس نمود. 

وزیری در سال 1280  با درجه »نایبی« وارد قشون قزاق شد و در بیست و یک سـالگی خـدمت نظـام را ترک  گفت. در سال 1307  به ریاست »هنرستان عالی موسیقی« منصوب شد و پنج سال بعد، در پـی ارائـه رساله »هارمونی موسیقی ربع پرده« به رتبه استادی دانشگاه تهران نایل آمد. او همزمان با تدریس، در سال1324 عهده دار »ریاست اداره کل موسیقی« کشور گردید ولی سال بعد از این سمت برکنار شد. »ریاسـت شورای عالی موسیقی رادیو« در سال 1342 آخرین سمت دولتی وی بود و دو سـال بعـد در مقـام اسـتادکرسی زیباشناسی، از خدمات دانشگاهی بازنشسته گردید و در سال 1350 به عنوان »استاد ممتاز دانـشگاه تهران« معرفی شد. 

روح اﷲ خالقی، ابوالحسن صبا، حشمت سنجری، موسی و جواد معروفی از جمله شاگردان وی بودند.

او جزو نخستین افرادی بود که موسیقی ایرانی را به طور علمی در دسترس عموم قرار داد و به عقیده برخی »پدر موسیقی جدید ایرانی« بود. ایجاد موسیقی چند صدایی، تبدیل ردیف موسـیقی بـه نـت ازجمله ردیفهای آقا حسینقلی میرزا عبداﷲ و درویشخان، تعیین گامهای موسـیقی ایرانـی و سـاخت قطعات ابتکاری از ابداعات وی بود. وزیری علاوه بر تبحر در نواختن تار با سازهای ویولون، سه تـار،پیانو و خواندن آواز نیز آشنایی داشت. 

 وی در مورد اصول هارمونی ایرانی و آوازشناسی و تئوری موسیقی تألیفـات بـسیاری دارد. از جملـه آثار وی میتوان: دستور تـار و تعلیمـات موسـیقی (چـاپ بـرلن، 1300)؛در عـالم صـنعت (1304)؛ سرودهای مدارس  (1312)؛دستور ویـولن (1315)؛مـرال جنگـل (1328)؛تـاریخ عمـومی هنرهـای مصور (1327ـ1346)؛ و ترجمه زیبایی شناسی  تحلیلی (اثر: گاستالا، 1326) را نـام بـرد. او هـمچنـین آهنگهایی چون به سوی ،تخت مارش ،ظفر مارش ،اصفهان سمفونی نفت، اپرتهای ،گلرخ شـوهر بدگمان و دایی کچل  را ساخت و نمایشنامه های خانم خوابند و تشک پرقو را به رشته تحریر درآورد.

برگزاری جلسات کنسرت و سخنرانی در زمینه هنر (1304)، گنجاندن درس موسیقی در برنامه درسی آموزش و  پرورش (1313) و ضبط صفحات موسیقی توسط کمپانیهای »بولیفون« و »بدافون« از سایرفعالیت های او در عرصه موسیقی بود. 

علینقی وزیری در 92 سالگی درگذشت. 

محل دفن: آرامگاه 1053 

منابع: 

http://www.persianpersia.com

http://www.fadak.us http://www.seemorgh.com http://www.hamshahrionline.ir

http://www.fa.wikipedia.org

ـ آقاشیخ محمد، مریم؛ نوری نشاط، سعید. گلزار مشاهیر : زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران(1358ـ 1376). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران؛ برگ زیتون، 1377. ص 473ـ474. 

ـ سرمدی، عباس. دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام. تهران: هیرمند، 1380. ص 957ـ 958. 

ـ صبور، داریوش. فرهنگ شاعران و نویسندگان معاصر سخن. با نظارت حسن انوری. تهران: سـخن،1387. 

ـ صدریافشار، غلامحسین؛ حکمی، نسرین؛ و حکمی، نسترن. فرهنگ فارسی اعلام. تهـران : فرهنـگمعاصر، 1389. 

ـفهرست مستند اسامی مشاهیر و مؤلفان. به کوشش مرضیه هـدایت و شـهره دریـایی؛ بـا همکـاری راضیه رحیمی پور و مریم حاتمی. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1382. 

  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.